Στην σημερινή ανάρτηση θα μελετήσουμε:
- Τα διάφορα είδη πλάνης.
- Τα μέρη της κλασικής ξύλινης ξυλουργικής πλάνης.
- Τους κανόνες εργασίας για την χρήση της πλάνης χειρός.
Καλησπέρα σας, συνεχίζουμε με την παρουσίαση εργαλείων χειρός, σήμερα θα μιλήσουμε για την πλάνη. Η πλάνη ανήκει και αυτή στην κατηγορία των εργαλείων χειρός που διαθέτουν κόψη. Με την πλάνη εκτελούμε την εργασία του πλανίσματος ,δηλαδή την αφαίρεση ξυλομορίων από μια ξύλινη επιφάνεια, πέρα όμως από την προαναφερθείσα βασική εργασία ,με την πλάνη μπορούμε να φέρουμε εις πέρας μια σειρά εργασιών όπως:
i. Εξομάλυνση ανώμαλων ξύλινων επιφανειών και επιπέδωση τους.
ii. Διαμόρφωση ξύλινων ακμών.
iii. Επιπέδωση εγκοπών.
iv. Καθαρισμός παλαιών στρώσεων ξύλου.
v. Καθαρισμός επιφάνειας ξύλου από στρώματα μπογιάς ή βερνικιού.
vi. Πλάνισμα και καθαρισμός καμπύλων ξύλινων επιφανειών.
vii. Πλάνισμα εγκάρσιας τομής ξύλου.
viii. Πλάνισμα και διεύρυνση αυλακώσεων(γκινισιές).
ix. Καθαρισμός ευθύγραμμων αρμών.
Στο σχ.1, μπορείτε να δείτε μια ποικιλία με διάφορες πλάνες που χρησιμοποιούν οι ξυλουργοί και φυσικά οι τεχνίτες οργανοποιοί .
Η κλασική ξύλινη πλάνη ,αποτελείται από το ξύλινο κουτί συγκράτησης, το πέλμα της , την εμπρόσθια λαβή της που ονομάζεται και κέρατο, την λάμα κοπής, την σφήνα συγκράτησης της λάμας, το προστατευτικό χεριού, το διακενό για την απομάκρυνση των ξυλομορίων ,βέβαια υπάρχουν και μεταλλικές πλάνες, οι οποίες περιέχουν και κάποια επιπλέον εξαρτήματα, κυρίως για την ρύθμιση της λάμας της πλάνης, σε γενικές όμως γραμμές αυτά είναι τα μέρη και τα εξαρτήματα μιας τυπικής ξυλουργικής πλάνης σχ.2.
Ας δούμε τώρα τους βασικότερους κανόνες εργασίας, όπως κάνουμε σε κάθε μάθημα εργαλειοχρησίας.
ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
· Το τεμάχιο που θέλουμε να πλανίσουμε πρέπει να το στερεώσουμε σε κατάλληλη διάταξη(οδηγό πλανίσματος) ,ώστε να μπορέσουμε να το επεξεργαστούμε με ασφάλεια.
· Πρέπει πάντα να δουλεύουμε με πλάνες ,των οποίων οι λάμες τους είναι καλά ακονισμένες.
· Για κάθε ξεχωριστή περίπτωση πλανίσματος, πρέπει να χρησιμοποιούμε και τον κατάλληλο τύπο πλάνης, για παράδειγμα ,την κοίλη επιφάνεια του καπακιού του βιολιού δεν μπορούμε να την πλανίσουμε με την ίσια πλάνη, χρειαζόμαστε την πλάνη καμπυλώσεων και μάλιστα τον ειδικό τύπο violin maker’s.
· Για τον χειρισμό της πλάνης: Με το αριστερό χέρι πιάνουμε την μπροστινή λαβή (κέρατο) και πιέζουμε κάθετα προς το τεμάχιο που επεξεργαζόμαστε, το δεξί χέρι τοποθετείται στο προστατευτικό χεριού, στο πίσω μέρος της πλάνης ,είτε στην πίσω λαβή ανάλογα με τον τύπο της πλάνης και οδηγεί την πλάνη προς την φορά πλανίσματος.
· Το πλάνισμα να γίνεται πάντα με την φορά των ινών (νερών) του ξύλου, για να προκύπτει μια ομαλή και λεία επιφάνεια.
· Η λάμα της πλάνης πρέπει να ακονίζεται σε ειδική πέτρα ακονίσματος ,με χρήση λαδιού ακονίσματος και με κυκλικές κινήσεις.
· Τηρούμε πάντα όλους τους κανόνες ασφαλούς χρήσης για κάθε εργαλείο ,όπως έχουμε αναφέρει και σε προηγούμενες αναρτήσεις.
Για τους φίλους της οργανοποιίας ετοιμάζω φωτογραφίες και κείμενο με την πλήρη περιγραφή κατασκευής ενός παραδοσιακού σκαφτού μπαγλαμά, εκεί θα έχετε την δυνατότητα, να δείτε και την χρήση των εργαλείων που περιγράφω στα μαθήματα της εργαλειοχρησίας στην πράξη . Σας χαιρετώ.
