Οργανογνωσία-Μάθημα (2).Η Βιόλα-Viola.

Φίλες και φίλοι γεια και χαρά σας και καλό μήνα,

   Στην συνέχεια των μαθημάτων της οργανογνωσίας, σήμερα,  θα μιλήσουμε για την βιόλα. Στο προηγούμενο μάθημα γνωρίσαμε το βιολί, η βιόλα σαν μέγεθος είναι το αμέσως επόμενο μεγαλύτερο έγχορδο μουσικό όργανο με δοξάρι, που συναντούμε στην συμφωνική ορχήστρα. Η βιόλα θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι ένα μεγάλο βιολί, είναι δε κατά 1/7 μεγαλύτερη του βιολιού και φυσικά δίνει βαρύτερο ήχο.

   Παίζεται όπως το βιολί, έχει το ίδιο σχήμα με το βιολί, αλλά κουρδίζεται πέντε νότες χαμηλότερα, το κούρδισμα γίνεται σε διαστήματα πέμπτης,(Ντο-Σολ-Ρε-Λα). Το Ντο μας το δίνει η τέταρτη χορδή και αντιστοιχεί στο Ντο που βρίσκουμε στο κλειδί του φα ,στο δεύτερο διάστημα. Ο ήχος που μας δίνει η βιόλα είναι βαθύτερος και ιδιαίτερα γλυκός. Οι ανοικτές χορδές της βιόλας μας δίνουν την έκταση του τσέλου κατά μία ογδόη ψηλότερα.

   Η βιόλα, σαν μουσικό όργανο, έχει χρησιμοποιηθεί για ρυθμική και αρμονική υποστήριξη, στην συμφωνική ορχήστρα, κυρίως στους προκλασσικούς και κλασσικούς χρόνους ,έδινε τους φθόγγους της αρμονίας. Σαν σολιστικό όργανο ,έχει έναν πλούσιο, βαθύ και μυστηριώδη ήχο και στα νεώτερα χρόνια έχει χρησιμοποιηθεί και σε αντιστικτικά και μελωδικά σόλο. Εκτός από τη συμφωνική ορχήστρα ,την συναντούμε και σε μουσική δωματίου, με ιδιαίτερη έμφαση εμφανίζεται στα κουαρτέτα.

   Η βιόλα προέρχεται από το μουσικό όργανο(viola da braccio), ένα παλιότερο όργανο που στηριζόταν στον ώμο. Τα παλιά χρόνια οι πρώτες κατασκευές βιόλας είχαν πολύ χονδρότερες χορδές από τις σύγχρονες βιόλες- και πιο χαλαρές- δίνοντας έτσι έναν ιδιαίτερα βαθύ και μουντό ήχο.

   Μεγάλοι συνθέτες έγραψαν για την βιόλα, χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η συμφωνία του Μπερλιόζ-«Ο Αρόλδος στην Ιταλία», άλλο ένα ορχηστρικό σόλο αυτήν την φορά είναι ο «Δον Κιχώτης» του Ρίχαρντ Στράους.

   Διάσημοι σολίστ: Γιούρι Μπασμέτ, Λάιονελ Τέρτις, Κιμ Κασκασιάν. Πληροφοριακά, το μεγαλύτερο ποσό που δόθηκε ποτέ για αγορά βιόλας, ήταν το 1984 στο Λονδίνο 129.600 λίρες!

Στην φωτογραφία No 1 μπορείτε να δείτε μια σύγχρονη βιόλα.

Φωτογραφία No 1 Η βιόλα.

Πηγές:

Τα θεωρητικά της Μουσικής Αρ. 6 ΟΡΓΑΝΟΓΝΩΣΙΑ και στοιχεία από την ενορχήστρωση, του Μανώλη Καλομοίρη, Μουσικός εκδοτικός οίκος Μιχαήλ Γαϊτάνος.

Τα Μουσικά όργανα παλιά και νέα -εκδόσεις MOS.

Να είστε καλά,τα λέμε σύντομα!

Οργανογνωσία - Μάθημα (1). Το βιολί - Violin.

    Συνεχίζουμε το ταξίδι μας στον θαυμαστό κόσμο της τέχνης εγκαινιάζοντας το κεφάλαιο της οργανογνωσίας. Νομίζω πως είναι περιττό, να αναφερθώ ,στην σπουδαιότητα του θέματος «οργανογνωσία» ,αφού όλοι καταλαβαίνουμε και κυρίως όσοι ασχολούμαστε με την οργανοκατασκευή πως το να γνωρίζουμε κάποια στοιχεία οργανογνωσίας είναι πλέον αναγκαίο, όχι μόνο από εγκυκλοπαιδικής σκοπιάς αλλά και από πρακτικής εφαρμογής.

    Μελετώντας για παράδειγμα την ιστορική εξέλιξη της κλασικής κιθάρας, θα δούμε πως αυτό το υπέροχο μουσικό όργανο αποκρυσταλλώθηκε σχεδιαστικά και κατασκευαστικά στα χέρια του μεγάλου κατασκευαστή Antonio Torres . Όλα αυτά και άλλα ενδιαφέροντα θα τα βρίσκετε πάντα στην κατηγορία της οργανογνωσίας.

    Ξεκινάμε με ένα όργανο που ανήκει στην οικογένεια των εγχόρδων με δοξάρι. Είμαι σίγουρος πως αν σας ρωτούσα να μου πείτε εκείνο το μουσικό όργανο με δοξάρι που σας έρχεται πρώτο στο μυαλό θα μου απαντούσατε το βιολί. Πολύ σωστά!

Το βιολί έχει ηγετική θέση σε όλες τις συμφωνικές ορχήστρες και όχι μόνο, γιαυτό το λόγο θεωρείται ο βασιλιάς των εγχόρδων.

    Το βιολί μπορούμε να το συναντήσουμε σε όλες σχεδόν τις ορχήστρες, πέραν των συμφωνικών που εκεί φτάνει στο ζενίθ των δυνατοτήτων του ,χρησιμοποιείται ευρέως και σε λαϊκές ορχήστρες, σε δημοτικούς χορούς ακόμη και σε ρομαντικές σερενάτες, όπως διαβάζω στο βιβλίο ,«Τα μουσικά όργανα παλιά και νέα» το βιολί θεωρείται το σύμβολο του ρομαντισμού σε όλες τις μεσογειακές χώρες.

    Το ηχόχρωμα του βιολιού είναι τόσο χαρακτηριστικό που δεν υπάρχει περίπτωση να μην μπορούμε να το αναγνωρίσουμε, ακόμη και όταν παίζουν μαζί του εκατό άλλα όργανα. Αυτός ο τόσο γλυκός, εκφραστικός και ιδιαίτερα ζεστός ήχος του βιολιού επιτυγχάνεται με το σύρσιμο του δοξαριού επάνω στις χορδές του που αποτελεί και τον βασικό τρόπο εκτέλεσης της μελωδίας. Υπάρχουν βέβαια και άλλοι τρόποι εκτέλεσης που χρησιμοποιούνται από τους βιολιστές  σε ειδικές περιπτώσεις όταν θέλουν να προσδώσουν έμφαση και να δημιουργήσουν ποικίλα μουσικά χρώματα. Μερικοί από αυτούς τους τρόπους είναι:

·         Col Legno, με αυτόν τον τρόπο εκτέλεσης ο βιολιστής χτυπά τις χορδές με το ξύλο του δοξαριού.

·         Το φλαουτάτο, εδώ ο βιολιστής ακουμπά να δάκτυλα του αριστερού του χεριού σε ορισμένα σημεία της ταστιέρας και   παράγει τις αρμονικές ή φλαουτάτα.

·         Sul ponticello, Ο εκτελεστής χρησιμοποιεί την άκρη του δοξαριού.

·         Tremolo, επιτυγχάνεται με συνεχείς παλινδρομικές δοξαριές μεγάλης ταχύτητας.

·         Pizzicato, ο βιολιστής χρησιμοποιεί τα δάκτυλα του αντί για το δοξάρι.

Ας δούμε τώρα κάποια χρήσιμα στοιχεία για το βιολί.

                    I.            Πως κουρδίζεται το βιολί;

    To βιολί έχει τέσσερις χορδές και κουρδίζεται κατά πέμπτες, η 1^η χορδή που είναι και η ψιλότερη κουρδίζεται στο ΜΙ, η δεύτερη χορδή στο ΛΑ μια 5^η χαμηλότερα, η 3^η στο ΡΕ κάτω από το πεντάγραμμο και η 4^η στο ΣΟΛ κάτω από το πεντάγραμμο.

                  II.            Το σημερινό βιολί προέρχεται από κάποια παλιότερη οικογένεια εγχόρδων;

    Ναι, προέρχεται από μια παλιότερη οικογένεια εγχόρδων την οικογένεια της βιόλας, όχι την σημερινή βιόλα που είναι λίγο μεγαλύτερη από το βιολί αλλά από μια εντελώς ξεχωριστή οικογένεια, οι βιόλες αυτές είχαν 5 ή 6 χορδές.

                III.            Μπορείτε να αναφέρετε κάποια είδη βιόλας από την παλιά εκείνη οικογένεια ;

    Βιόλα ντα Κάμπα, βιόλα ντα μπράσσιο, κοντραμπάσσο ντα βιόλα(πρόγονος του σύγχρονου κοντραμπάσσου).

                IV.            Ποια είναι η κατασκευαστική δομή του βιολιού;

    Δείτε τις φωτογραφίες με ένα βιολί από το εργαστήριο.

                                                        Φωτογραφία 1- Το βιολί.

                                         Φωτογραφία 2- Ο εσωτερικός κόσμος του βιολιού.

                  V.            Μπορείτε να αναφέρετε τους σπουδαιότερους κατασκευαστές βιολιού του παρελθόντος;

    Νομίζω πως όλοι γνωρίζουν τους ανυπέρβλητους Στραντιβάρι, Αμάτι, Γκουαρνέρι των οποίων τα βιολιά χρησιμοποιούνται σαν πρότυπα σε ολόκληρο τον κόσμο.

                VI.            Κάποιοι διάσημοι σολίστ;

     Νικολό  Παγκανίνι, Πίντσας Τσούκερμαν, Φριτς Κράισλερ και ο δικός μας Λεωνίδας Καβάκος!

              VII.            Το ακριβότερο βιολί;

    Ήταν ένα του Στραντιβάριους  που είχε κατασκευαστεί το 1720 και πουλήθηκε έναντι 820.000 λίρες το 1990.

Χρήσιμα βιβλία που μπορείτε να βρείτε σπουδαίες πληροφορίες.

Τα θεωρητικά της Μουσικής Αρ. 6 ΟΡΓΑΝΟΓΝΩΣΙΑ και στοιχεία από την ενορχήστρωση του Μανώλη Καλομοίρη, Μουσικός εκδοτικός οίκος Μιχαήλ Γαϊτάνος.

Τα Μουσικά όργανα παλιά και νέα εκδόσεις MOS.

    Πιστεύω οι πληροφορίες που σας δίνω να σας βοηθούν, σας εύχομαι ολόψυχα να περάσετε όσο πιο όμορφα γίνεται την παραμονή της πρωτοχρονιάς με τους ανθρώπους που αγαπάτε και πάνω από όλα να έχουμε όλοι την υγειά μας να τα λέμε και να μοιραζόμαστε όμορφες στιγμές στην μπλογκογειτονιά μας. Χρόνια Πολλά!!!