Καλημέρα και καλή εβδομάδα, στην σημερινή ανάρτηση θα ασχοληθούμε με την ονοματολογία στα διάφορα είδη ξύλου όπως μπορούμε να τα βρούμε στα ξυλεμπορικά καταστήματα ή αποθήκες ξυλείας. Σε γενικές γραμμές την ξυλεία μπορούμε να την συναντήσουμε στο εμπόριο σε δύο βασικές μορφές: α)Στην ακατέργαστη ξυλεία, β) στην κατεργασμένη ξυλεία.
Τα τεμάχια ακατέργαστης ξυλείας που βρίσκουμε στο εμπόριο φέρουν συνήθως και το φλοιό του κορμού και φυσικά είναι μη ορθογωνιασμένης μορφής(αξεφάρδιστη),μπορεί όμως να συναντήσουμε και ακατέργαστη ξυλεία χωρίς φλοιό η οποία όμως δεν έχει υποστεί καμία άλλη επεξεργασία.
Η κατεργασμένη ξυλεία ως επί το πλείστον είναι πριστή ξυλεία δηλαδή έχει προκύψει από το πριόνισμα του κορμού του δέντρου στο πριστήριο. Το πριστήριο είναι μια αίθουσα σε ένα εργοστάσιο πρίσης ξύλου που φέρει εξοπλισμό από διάφορες μηχανές για την κοπή και επεξεργασία του ξύλου, στα σύγχρονα πριστήρια η κοπή των κορμών γίνεται με ισχυρές πριονοκορδέλες, παλινδρομικούς πολυπρίονες(καταρράκτες),δισκοπρίονες και διάφορα άλλα ηλεκτρικά μηχανήματα βαρέως τύπου.
Οι διαστάσεις που λαμβάνει το ξύλο μετά την κατεργασία του στο πριστήριο είναι και αυτές που καθορίζουν και το όνομα με το οποίο το βρίσκουμε στο εμπόριο(δοκάρι, καδρόνι, μαδέρι, σανίδα, σκουρέτο),είναι μερικά μόνο ονόματα που έχουν τα ξύλα ανάλογα με την διατομή τους. Πριν αναφέρουμε τα χαρακτηριστικά των παραπάνω ονομασιών καλό είναι να πούμε κάποια πράγματα για τα ονόματα των ξύλων που συνήθως χρησιμοποιούνται .
Κάθε ξύλο έχει και το δικό του βοτανικό όνομα, είναι δηλαδή η επιστημονική ονομασία του ξύλου έτσι όπως έχει καθοριστεί από την επιστήμη και μας παραπέμπει στην οικογένεια και το είδος του δέντρου. Υπάρχει επίσης η κοινή ονομασία του ξύλου που χρησιμοποιείται συχνά από όλους μας, για παράδειγμα λέμε πως αυτό το ξύλο είναι πεύκο(κοινή ονομασία),τέλος υπάρχει και η εμπορική ονομασία που συνηθίζεται στον εμπορικό κόσμο του ξύλου και που κάποιες φορές μπορεί να είναι ταυτόσημη με την κοινή ονομασία του ξύλου. Στον παρακάτω πίνακα σας δίνω ένα παράδειγμα με τις ονομασίες του ξύλου.
Βοτανικό όνομα | Κοινό όνομα | Εμπορικό όνομα |
Acer sp. | Σφένδαμος. | Κελεμπέκι. |
Pinus sylvestris. | Ευρωπαϊκή Πεύκη. | Σουηδική Πεύκη. |
Juniperus communis. | Κέδρος. | Κέδρος. |
Fraxinus excelsior. | Φράξος. | Δεσποτάκι ή μελιά. |
Ας δούμε τώρα την ονομασία της ξυλείας ανάλογα με την διατομή της.
· Πέταυρα- έχουν πάχος 3 με 9mm και πλάτος μεγαλύτερο των 5cm.
· Σκουρέτα- έχουν πάχος 10 με 15mm και πλάτος μεγαλύτερο των 10cm.
· Σανίδες- έχουν πάχος μεγαλύτερο των 24mm και πλάτος πάνω από 10cm, το πάχος των σανίδων μπορεί να φτάσει και τα 38mm.
· Καδρόνια- συναντούμε διατομές που κυμαίνονται από 40χ40mm έως 100χ100mm.
· Δοκοί-με τετραγωνική ή ορθογωνική διατομή 12χ12cm ή 15χ15cm ή 20χ26cm.
· Μαδέρια- με πάχος 45-65mm και πλάτος 10-12cm.
· Πήχεις- διάφορες διατομές 24χ24mm, 27χ27mm, 24χ33mm.
Τα παραπάνω στοιχεία είναι εντελώς ενδεικτικά και σίγουρα στο εμπόριο μπορούμε να βρούμε πολύ περισσότερες διατομές και μια μεγαλύτερη ποικιλία διαστάσεων, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως το πάχος του ξύλου εξαρτάται και από την απόσταση που έχουν οι πριονοταινίες στα παλινδρομικά πολυπρίονα στην αίθουσα πρίσης.
Χρήσιμες γνώσεις για την ξυλεία και την χρήση της.
§ Το καλύτερο ξύλο βρίσκεται χαμηλά στον κορμό δηλαδή κοντά στην ρίζα του δέντρου.
§ Το καρδιόξυλο (εγκάρδιο ξύλο) δίνει καλύτερης ποιότητας και μεγαλύτερης αντοχής πριστοτεμάχια.
§ Το σομφόξυλο δίνει πριστοτεμάχια με περισσότερες πιθανότητες παραμόρφωσης από το καρδιόξυλο.
§ Το ξύλο κόβεται ως επί το πλείστον παράλληλα με τον άξονα του κορμού του δέντρου.
§ Τα νερά του ξύλου(ίνες) πρέπει να έχουν ομοιόμορφη πυκνότητα (ισόβενα).
§ Ξύλα με ανομοιόμορφη πυκνότητα νερών ονομάζονται επίκουρα και καλό είναι να αποφεύγονται κυρίως στα καπάκια των εγχόρδων μουσικών οργάνων.
§ Η αντοχή του ξύλου είναι πολλαπλάσια μεγαλύτερη παράλληλα με τις ίνες του(νερά) από ότι κάθετα, τουλάχιστον δέκα φορές μεγαλύτερη!
§ Η σωστή ξήρανση του ξύλου ειδικά για τα μουσικά όργανα είναι απαραίτητη.
§ Το ξύλο είναι ένας ζωντανός οργανισμός που αλληλεπιδρά με το περιβάλλον (δίνει και παίρνει υγρασία) γιαυτό το λόγο πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη τα κινησιακά του φαινόμενα.
§ Το περιεχόμενο των ρητινών που εμπεριέχεται στο ξύλο είναι σημαντικός παράγοντας για την αποφυγή της διάβρωσης του.
Κλείνοντας σας αναφέρω κάποια ενδεικτική βιβλιογραφία για όσους θέλουν να μελετήσουν σε βάθος το ξύλο και να αποκομίσουν χρήσιμες γνώσεις:
1) Τεχνολογία ξυλουργικών υλικών, εκδόσεις ΕΤΕ.
2) Το πριστήριο, εκδόσεις «Ξύλο-έπιπλο».
3) Υλικά, η βιβλιοθήκη του τεχνίτη, εκδόσεις ιδρύματος Ευγενίδη.
4) Το ξύλο και η προστασία του, εκδόσεις ΤΕΣΣΑΡΑ ΠΡΕΣΣ.
Καλή εβδομάδα και καλή δύναμη σε όλες και σε όλους!
