Στην σημερινή ανάρτηση θα μελετήσουμε:
Σήμερα θα μιλήσουμε για τις ράσπες και τις λίμες, εργαλεία που πρέπει να γνωρίζει ο ενδιαφερόμενος κάθε ξυλουργικής τέχνης και φυσικά ο ερασιτέχνης οργανοποιός.
- Ράσπες και λίμες.
- Τα κοινά μέρη σε ράσπες και λίμες.
- Κοπτικά δόντια σε ράσπες και λίμες.
- Κανόνες εργασίας με ράσπες και λίμες.
Σήμερα θα μιλήσουμε για τις ράσπες και τις λίμες, εργαλεία που πρέπει να γνωρίζει ο ενδιαφερόμενος κάθε ξυλουργικής τέχνης και φυσικά ο ερασιτέχνης οργανοποιός.
Τόσο οι ράσπες όσο και οι λίμες χρησιμοποιούνται για εργασίες λείανσης με μία διαφορά: Οι ράσπες είναι άριστες για την αρχική επεξεργασία του ξύλου(αρχικό φορμάρισμα),αφαιρώντας μια μεγαλύτερη ποσότητα ξυλομορίων και βέβαια αφορούν την κατεργασία ξύλου και μόνο, αντίθετα οι λίμες είναι ότι πρέπει για λεπτότερης κατεργασίας λείανση και μορφοποίηση, με εφαρμογή σε περισσότερα υλικά(ξύλο, μέταλλο, πλαστικό).
Αρκεί να θυμόμαστε πως η ράσπα κάνει το αρχικό φορμάρισμα του ξύλου και η λίμα το φινίρισμα. Την ράσπα μπορεί να την συναντήσουμε και ως «λίμα ξυλουργού».
ΤΑ ΚΟΙΝΑ ΜΕΡΗ ΤΗΣ ΡΑΣΠΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΙΜΑΣ
Οι ράσπες και οι λίμες έχουν κάποια κοινά στοιχεία και αυτά αφορούν τις ονομασίες των μερών τους:
· Η χειρολαβή(τσάπι)μπορεί να είναι ξύλινη ή πλαστική.
· Η ουρά, είναι το άγκιστρο στο οποίο σφηνώνεται η χειρολαβή.
· Το σώμα,που αποτελείται από την επιφάνεια κοπής,φέρουσα το ρίκνωμα δηλαδή τις χαραγές που σχηματίζουν την οδόντωση κοπής.
· Τον μεταλλικό δακτύλιο που συγκρατεί την χειρολαβή στην ουρά.
ΚΟΠΤΙΚΑ ΔΟΝΤΙΑ ΣΕ ΡΑΣΠΕΣ ΚΑΙ ΛΙΜΕΣ
Κάθε κοπτικό δόντι είναι στην ουσία και ένα στοιχειώδες κοπτικό εργαλείο. Στις ράσπες οι σειρές των δοντιών είναι κυρίως μεμονωμένης μορφής και εύκολα μπορούμε να ξεχωρίσουμε μια ράσπα αφού τα δόντια της είναι χονδρότερα και λιγότερα στον αριθμό από αυτά της λίμας. Ανάλογα με το ρίκνωμα της ράσπας την κατατάσσουμε στις κατηγορίες 1,2,3 όπου:
1=μεγάλη οδόντωση
2=μεσαία οδόντωση
3=λεπτή οδόντωση, όσο πιο λεπτή είναι η οδόντωση τόσο πιο λεπτή κατεργασία μπορούμε να εφαρμόσουμε στο ξύλο και τόσο πιο λεία επιφάνεια προκύπτει.
Τις ράσπες τις βρίσκουμε σε ποικιλία σχημάτων ανάλογα με την διατομή τους, έτσι υπάρχουν ράσπες ορθογώνιες, στρογγυλές, ημικυκλικές, τριγωνικές. Στις λίμες τώρα τα κοπτικά δόντια είναι πάντα περισσότερα και λεπτότερα,φέρουν δε μονής ή διπλής μορφής χαραγές, όταν έχουν διπλή χαραγή οι χαραγές διασταυρώνονται.
Τις λίμες τις κατατάσσουμε όπως και τις ράσπες σε κατηγορίες με νούμερα από το 1 έως το 4 ως επί το πλείστον. Όσο μεγαλύτερο το νούμερο τόσο λεπτότερη οδόντωση φέρει η λίμα. Στις λίμες βρίσκουμε μεγαλύτερη ποικιλία διατομών επομένως και σχημάτων(ορθογώνιες,στρογγυλές, ημικυκλικές,τριγωνικές,τετράγωνες,φραιζαριστές,παράλληλες,συγκλίνουσες).
Στην φωτογραφία (1) μπορείτε να δείτε μερικές ράσπες και λίμες σε ποικιλία σχημάτων.
Ας μελετήσουμε τώρα τους κανόνες εργασίας και χρήσης αυτών των εργαλείων όπως κάνουμε και για κάθε άλλο εργαλείο.
ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΡΑΣΠΕΣ ΚΑΙ ΛΙΜΕΣ
· Τα τεμάχια που θέλουμε να επεξεργαστούμε θα πρέπει να είναι πολύ καλά στερεωμένα στην μέγγενη ή σε άλλη κατάλληλη διάταξη συγκράτησης ώστε να μην ταλαντεύονται.
· Επιλέγουμε την κατάλληλη ράσπα ή λίμα ανάλογα με την φάση εργασίας που βρισκόμαστε, για ξεχόνδρισμα χρησιμοποιούμε ράσπες και για το τελικό φινίρισμα(αποπεράτωση) λίμες.
· Δεν χρησιμοποιούμε ποτέ ράσπες ή λίμες χωρίς χειρολαβή, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος τραυματισμού. Ελέγχουμε πάντα το καλό σφήνωμα της χειρολαβής στο άγκιστρο του εργαλείου.
· Τις ράσπες δεν τις χρησιμοποιούμε ποτέ για επεξεργασία μετάλλου αλλά μόνο για την επεξεργασία του ξύλου.
· Κατά την έναρξη της χρήσης της ράσπας ή λίμας πρέπει να πάρουμε την κατάλληλη θέση εργασίας, με το δεξί μας χέρι κρατάμε την λαβή του εργαλείου και με το αριστερό πιέζουμε προς τα κάτω και οδηγούμε το εργαλείο, δηλαδή με το δεξί χέρι κρατάμε την λαβή και ωθούμε προς τα εμπρός(ασκώντας) την κατάλληλη πίεση προς τα κάτω, ενώ με το αριστερό πιέζουμε και οδηγούμε το εργαλείο.
· Ασκούμε πίεση μόνο κατά την εμπρός κίνηση(θετικός)χρόνος, ενώ κατά την επιστροφή(νεκρός) χρόνος δεν ασκούμε καμία πίεση στο εργαλείο.
· Η χειρολαβή του εργαλείου κατά την διάρκεια του λιμαρίσματος δεν πρέπει για κανένα λόγο να χτυπά την μέγγενη, φροντίζουμε η διαδρομή κοπής να είναι η κατάλληλη ώστε η λαβή του εργαλείου να μην χτυπά στην μέγγενη.
· Κατά το λιμάρισμα επιπέδωσης επιφανειών πρέπει να κινούμε το εργαλείο οριζόντια για την επίτευξη μιας επίπεδης επιφάνειας.
· Για λιμάρισμα ειδικών περιπτώσεων όπως: στενές επιφάνειες, καμπύλα σχήματα, εσοχές, στίλβωση-αποπεράτωση, λεπτές πατούρες, εγκοπές και λοιπές ειδικές περιπτώσεις χρησιμοποιούμε διαφορετικές λίμες και τεχνικές.
· Πρέπει να διατηρούμε τις οδοντώσεις πάντα καθαρές και απαλλαγμένες από μόρια επεξεργασίας(ξυλομόρια, ρητίνες, ρινίσματα)κλπ. Ο καλύτερος τρόπος για να καθαρίσουμε το σώμα του εργαλείου είναι να το βουτήξουμε σε καυτό νερό και μετά να το βουρτσίσουμε με ειδική βούρτσα καθαρισμού.
· Οι λίμες πρέπει να φυλάσσονται σε ειδικές θήκες ή σε συρτάρια και ποτέ μα ποτέ ή μια πάνω στην άλλη.
Καλή εβδομάδα, τα λέμε σύντομα.
