Μπουζούκι...μια μεγάλη υπόθεση.

   Φίλες και φίλοι καλησπέρα σας,

   Καταρχήν θέλω να σας ευχαριστήσω που παρακολουθείτε το ιστολόγιο μου, όσες και όσοι το παρακολουθείτε και μελετάτε τα άρθρα που αναρτώ κάθε φορά σημαίνει πως πραγματικά βρίσκετε κάτι που σας ενδιαφέρει, να ξέρετε πως δίνω ιδιαίτερη σημασία στα σχόλια σας, γιαυτό και απαντώ σε όλα και θα ήθελα να γράφετε τα σχόλια σας, όχι για να φαίνεται πως υπάρχει κίνηση σε αυτό το ιστολόγιο αλλά για να καταλαβαίνω πως αυτά που γράφω και μοιράζομαι μαζί σας έχουν ανταπόκριση και ενδιαφέρον για εσάς τους αναγνώστες και φίλους μου.

      Αν κάτι σας φαίνεται αδιάφορο ή και βαρετό να μου το λέτε για να μην το επαναλαμβάνω. Σας κοιτάω στα μάτια και σας μιλάω ευθέως, είστε εσείς η κινητήριος δύναμις αυτού του blog, θα συνεχίσω να γράφω όσο εσείς οι φίλες και οι φίλοι μου το θέλετε!

   Στην τελευταία δημοσκόπηση που δημοσίευσα είδα πως υπάρχει έντονο ενδιαφέρον για τον εμπλουτισμό του ιστολογίου, τα θέματα και τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης διαμορφώθηκαν ως εξής:

• Ζωγραφική 25%
• Αγιογραφία 12%
• Κεραμική 3%
• Πυρογραφία 25%
• Θεωρία Μουσικής 21%
• Ποίηση 12%
• Ξυλογλυπτική 46%
• Ψηφιδωτό 15%
• Χειροτεχνία 18%

 (υπήρχε δυνατότητα πολλαπλής επιλογής θεμάτων)

   Η ξυλογλυπτική,η ζωγραφική,η πυρογραφία και η θεωρία της Μουσικής συγκέντρωσαν τα μεγαλύτερα ποσοστά, να είστε σίγουροι πως με το πέρασμα του χρόνου θα συμπεριλάβω θέματα από όλα τα παραπάνω.

  

   Στα πλαίσια λοιπόν εμπλουτισμού της θεματολογίας του ιστολογίου ξεκινάμε σήμερα μια καινούργια κατηγορία άρθρων που θα έχουν σχέση με την θεωρία της μουσικής. Είναι πολύ σημαντικό όλοι εμείς που ασχολούμαστε με την όμορφη τέχνη της οργανοποιίας να διευρύνουμε συνεχώς τις γνώσεις μας επί αυτών των θεμάτων(θεωρία μουσικής, οργανοποιία, ιστορία μουσικής) θεωρώ πως είναι αλληλένδετα θέματα.

   Προσωπικά ασχολούμαι με την μουσική από το 1994,την χρονιά εκείνη ξεκίνησα μαθήματα μπουζουκιού με τον αείμνηστο δεξιοτέχνη και δάσκαλο του μπουζουκιού Παναγιώτη Μανωλάκο (του συγκροτήματος τα παιδιά από την Πάτρα) που μου έμαθε πολλά μυστικά του οργάνου, από τότε μέχρι σήμερα δεν μετανιώνω ούτε για μια στιγμή που ασχολήθηκα και έμαθα αυτό το υπέροχο μουσικό όργανο… Το μπουζούκι για μένα κουβαλάει μια τεράστια ιστορία που θα χαρώ πολύ αν και εσείς θελήσετε να μυηθείτε στην τέχνη των πενιών του.

   Αν είστε άνθρωποι μερακλήδες με καθαρή λαϊκή ψυχή και θέλετε να μάθετε ένα μουσικό όργανο ας είναι το μπουζούκι, το όργανο που κατασυκοφαντήθηκε από τους αδαείς της τέχνης αλλά και αυτό που μπήκε στα μεγαλύτερα σαλόνια με τους βιρτουόζους μπουζουκίστες μας(Μ.Χιώτη,Γ.Σταματίου,Γ. Ζαμπέτα) και τόσους άλλους μεγάλους Έλληνες καλλιτέχνες.

   Το μπουζούκι κυνηγήθηκε ανηλεώς από τις άπονες εξουσίες αλλά ταυτόχρονα έδωσε κουράγιο και δύναμη στους Έλληνες σε μαύρες ιστορικές περιόδους,(μπουζούκι έπαιζαν και οι επαναστάτες του 1821), με μπουζούκι τραγουδούσε ο Τσιτσάνης μας και όλος ο λαός μας την συνταρακτική Συννεφιασμένη Κυριακή στα ζοφερά χρόνια της κατοχής.

   Γιαυτό  σας λέω το μπουζούκι είναι μεγάλη υπόθεση, και ας μην θέλουν να το παραδεχτούν κάποιοι.

   Καλή εβδομάδα σε όλες και σε όλους… τα καλύτερα έρχονται!

Μάθημα εργαλείων χειρός (4) - Ράσπες και λίμες.

Στην σημερινή ανάρτηση θα μελετήσουμε:

• Ράσπες και λίμες.
• Τα κοινά μέρη σε ράσπες και λίμες.
• Κοπτικά δόντια σε ράσπες και λίμες.
• Κανόνες εργασίας με ράσπες και λίμες.

    Σήμερα θα μιλήσουμε για τις ράσπες και τις λίμες, εργαλεία που πρέπει να γνωρίζει ο ενδιαφερόμενος κάθε ξυλουργικής τέχνης και φυσικά ο ερασιτέχνης οργανοποιός.

    Τόσο οι ράσπες όσο και οι λίμες χρησιμοποιούνται για εργασίες λείανσης με μία διαφορά: Οι ράσπες είναι άριστες για την αρχική επεξεργασία του ξύλου(αρχικό φορμάρισμα),αφαιρώντας μια μεγαλύτερη ποσότητα ξυλομορίων και βέβαια αφορούν την κατεργασία ξύλου και μόνο, αντίθετα οι λίμες είναι ότι πρέπει για λεπτότερης κατεργασίας λείανση και μορφοποίηση, με εφαρμογή σε περισσότερα υλικά(ξύλο, μέταλλο, πλαστικό).

    Αρκεί να θυμόμαστε πως η ράσπα κάνει το αρχικό φορμάρισμα του ξύλου και η λίμα το φινίρισμα. Την ράσπα μπορεί να την συναντήσουμε και ως «λίμα ξυλουργού».

ΤΑ ΚΟΙΝΑ ΜΕΡΗ ΤΗΣ ΡΑΣΠΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΙΜΑΣ

     Οι ράσπες και οι λίμες έχουν κάποια κοινά στοιχεία και αυτά αφορούν τις ονομασίες των μερών τους:

·         Η χειρολαβή(τσάπι)μπορεί να είναι ξύλινη ή πλαστική.

·         Η ουρά, είναι το άγκιστρο στο οποίο σφηνώνεται η χειρολαβή.

·         Το σώμα,που αποτελείται από την επιφάνεια κοπής,φέρουσα το ρίκνωμα δηλαδή τις χαραγές που σχηματίζουν την οδόντωση κοπής.

·         Τον μεταλλικό δακτύλιο που συγκρατεί την χειρολαβή στην ουρά.

              ΚΟΠΤΙΚΑ ΔΟΝΤΙΑ ΣΕ ΡΑΣΠΕΣ ΚΑΙ ΛΙΜΕΣ

   Κάθε κοπτικό δόντι είναι στην ουσία και ένα στοιχειώδες κοπτικό εργαλείο. Στις ράσπες οι σειρές των δοντιών είναι κυρίως μεμονωμένης μορφής και εύκολα μπορούμε να ξεχωρίσουμε μια ράσπα αφού τα δόντια της είναι χονδρότερα και λιγότερα στον αριθμό από αυτά της λίμας. Ανάλογα με το ρίκνωμα της ράσπας την  κατατάσσουμε στις κατηγορίες 1,2,3 όπου:

1=μεγάλη οδόντωση

2=μεσαία οδόντωση

3=λεπτή οδόντωση, όσο πιο λεπτή είναι η οδόντωση τόσο πιο λεπτή κατεργασία μπορούμε να εφαρμόσουμε στο ξύλο και τόσο πιο λεία επιφάνεια προκύπτει.

   Τις ράσπες τις βρίσκουμε σε ποικιλία σχημάτων ανάλογα με την διατομή τους, έτσι υπάρχουν ράσπες ορθογώνιες, στρογγυλές, ημικυκλικές, τριγωνικές. Στις λίμες τώρα τα κοπτικά δόντια είναι πάντα περισσότερα και λεπτότερα,φέρουν δε μονής ή διπλής μορφής χαραγές, όταν έχουν διπλή χαραγή οι χαραγές διασταυρώνονται.

   Τις λίμες τις κατατάσσουμε όπως και τις ράσπες σε κατηγορίες με νούμερα από το 1 έως το 4 ως επί το πλείστον. Όσο μεγαλύτερο το νούμερο τόσο λεπτότερη οδόντωση φέρει η λίμα. Στις λίμες βρίσκουμε μεγαλύτερη ποικιλία διατομών επομένως και σχημάτων(ορθογώνιες,στρογγυλές, ημικυκλικές,τριγωνικές,τετράγωνες,φραιζαριστές,παράλληλες,συγκλίνουσες).

Στην φωτογραφία (1) μπορείτε να δείτε μερικές ράσπες και λίμες σε ποικιλία σχημάτων.






   Ας μελετήσουμε τώρα τους κανόνες εργασίας και χρήσης αυτών των εργαλείων όπως κάνουμε και για κάθε άλλο εργαλείο.

ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΡΑΣΠΕΣ ΚΑΙ ΛΙΜΕΣ

·         Τα τεμάχια που θέλουμε να επεξεργαστούμε θα πρέπει να είναι πολύ καλά στερεωμένα στην μέγγενη ή σε άλλη κατάλληλη διάταξη συγκράτησης ώστε να μην ταλαντεύονται.

·         Επιλέγουμε την κατάλληλη ράσπα ή λίμα ανάλογα με την φάση εργασίας που βρισκόμαστε, για ξεχόνδρισμα χρησιμοποιούμε ράσπες και για το τελικό φινίρισμα(αποπεράτωση) λίμες.

·         Δεν χρησιμοποιούμε ποτέ ράσπες ή λίμες χωρίς χειρολαβή, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος τραυματισμού. Ελέγχουμε πάντα το καλό σφήνωμα της χειρολαβής στο άγκιστρο του εργαλείου.

·         Τις ράσπες δεν τις χρησιμοποιούμε ποτέ για επεξεργασία μετάλλου αλλά μόνο για την επεξεργασία του ξύλου.

·         Κατά την έναρξη της χρήσης της ράσπας ή λίμας πρέπει να πάρουμε την κατάλληλη θέση εργασίας, με το δεξί μας χέρι κρατάμε την λαβή του εργαλείου και με το αριστερό πιέζουμε προς τα κάτω και οδηγούμε το εργαλείο, δηλαδή  με το δεξί χέρι κρατάμε την λαβή και ωθούμε προς τα εμπρός(ασκώντας) την κατάλληλη πίεση προς τα κάτω, ενώ με το αριστερό πιέζουμε και οδηγούμε το εργαλείο.

·         Ασκούμε πίεση μόνο κατά την εμπρός κίνηση(θετικός)χρόνος, ενώ κατά την επιστροφή(νεκρός) χρόνος δεν ασκούμε καμία πίεση στο εργαλείο.

·         Η χειρολαβή του εργαλείου κατά την διάρκεια του λιμαρίσματος δεν πρέπει για κανένα λόγο να χτυπά την μέγγενη, φροντίζουμε η διαδρομή κοπής να είναι η κατάλληλη ώστε η λαβή του εργαλείου να μην χτυπά στην μέγγενη.

·         Κατά το λιμάρισμα επιπέδωσης επιφανειών πρέπει να κινούμε το εργαλείο οριζόντια για την επίτευξη μιας επίπεδης επιφάνειας.

·         Για λιμάρισμα ειδικών περιπτώσεων όπως: στενές επιφάνειες, καμπύλα σχήματα, εσοχές, στίλβωση-αποπεράτωση, λεπτές πατούρες, εγκοπές και λοιπές ειδικές περιπτώσεις χρησιμοποιούμε διαφορετικές λίμες και τεχνικές.

·         Πρέπει να διατηρούμε τις οδοντώσεις πάντα καθαρές και απαλλαγμένες από μόρια επεξεργασίας(ξυλομόρια, ρητίνες, ρινίσματα)κλπ. Ο καλύτερος τρόπος για να καθαρίσουμε το σώμα του εργαλείου είναι να το βουτήξουμε σε καυτό νερό και μετά να το βουρτσίσουμε με ειδική βούρτσα καθαρισμού.

·         Οι λίμες πρέπει να φυλάσσονται σε ειδικές θήκες ή σε συρτάρια και ποτέ μα ποτέ ή μια πάνω στην άλλη.

Καλή εβδομάδα, τα λέμε σύντομα.

Η Ατζέντα του οργανοποιού.

Ξανά μαζί με την Ατζέντα του Οργανοποιού για τον μήνα Ιανουάριο.

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

ΣΤΗΛΗ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ	ΣΤΗΛΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ
Σε ποια κατηγορία εργαλείων χειρός ανήκει η πλάνη;	Στην κατηγορία εργαλείων που διαθέτουν κόψη.
Ποια είναι η βασική εργασία που φέρνουμε εις πέρας με την πλάνη;	Είναι η εργασία του πλανίσματος-δηλαδή η αφαίρεση ξυλομορίων από μια ξύλινη επιφάνεια.
Ποιες άλλες εργασίες μπορούμε να κάνουμε με μια πλάνη;	i.            Εξομάλυνση ανώμαλων ξύλινων επιφανειών και επιπέδωση τους.                    ii.            Διαμόρφωση  ξύλινων ακμών.                   iii.            Επιπέδωση εγκοπών.                  iv.            Καθαρισμός παλαιών στρώσεων ξύλου.                    v.            Καθαρισμός επιφάνειας ξύλου από στρώματα μπογιάς ή βερνικιού.                  vi.            Πλάνισμα και καθαρισμός καμπύλων ξύλινων επιφανειών.                 vii.            Πλάνισμα εγκάρσιας τομής ξύλου.               viii.            Πλάνισμα και διεύρυνση αυλακώσεων(γκινισιές).                  ix.            Καθαρισμός ευθύγραμμων αρμών.
Ποια είναι τα κυριότερα μέρη μιας κλασικής ξύλινης πλάνης;	Η κλασική ξύλινη πλάνη αποτελείται από το ξύλινο κουτί  συγκράτησης, το πέλμα της , την εμπρόσθια λαβή της που ονομάζεται και κέρατο, την λάμα κοπής, την σφήνα συγκράτησης της λάμας, το προστατευτικό χεριού, το διακενό για την απομάκρυνση των ξυλομορίων ,βέβαια υπάρχουν και μεταλλικές πλάνες οι οποίες περιέχουν και κάποια επιπλέον εξαρτήματα κυρίως για την ρύθμιση της πλάνης, σε γενικές όμως γραμμές αυτά είναι τα μέρη και τα εξαρτήματα μιας τυπικής ξύλινης πλάνης.
Μπορείτε να αναφέρετε τους βασικούς κανόνες που πρέπει να τηρούμε κατά την χρήση της πλάνης χειρός;	·         Το τεμάχιο που θέλουμε να πλανίσουμε πρέπει να το στερεώσουμε σε κατάλληλη διάταξη(οδηγό πλανίσματος) ώστε να μπορέσουμε να το επεξεργαστούμε με ασφάλεια. ·         Πρέπει πάντα να δουλεύουμε με πλάνες των οποίων οι λάμες τους είναι καλά ακονισμένες. ·         Για κάθε ξεχωριστή περίπτωση πλανίσματος πρέπει να χρησιμοποιούμε και τον κατάλληλο τύπο πλάνης, για παράδειγμα, την κοίλη επιφάνεια του καπακιού του βιολιού δεν μπορούμε να την πλανίσουμε με την ίσια πλάνη, χρειαζόμαστε την πλάνη καμπυλώσεων και μάλιστα τον ειδικό τύπο violin maker’s. ·         Για τον χειρισμό της πλάνης: Με το αριστερό χέρι πιάνουμε την μπροστινή λαβή (κέρατο) και πιέζουμε κάθετα προς το τεμάχιο που επεξεργαζόμαστε, το δεξί χέρι τοποθετείται στο προστατευτικό χεριού στο πίσω μέρος της πλάνης είτε στην πίσω λαβή ανάλογα με τον τύπο της πλάνης και οδηγεί την πλάνη προς την φορά πλανίσματος. ·         Το πλάνισμα να γίνεται πάντα με την φορά των ινών (νερών) του ξύλου για να προκύπτει μια ομαλή και λεία επιφάνεια. ·         Η λάμα της πλάνης πρέπει να ακονίζεται σε ειδική πέτρα ακονίσματος με χρήση λαδιού ακονίσματος και με κυκλικές κινήσεις. ·         Τηρούμε πάντα όλους τους κανόνες ασφαλούς χρήσης για κάθε εργαλείο όπως έχουμε αναφέρει και σε προηγούμενες αναρτήσεις.
Ποιες είναι οι δύο βασικές μορφές ξυλείας που μπορούμε να βρούμε στο εμπόριο;	Η ακατέργαστη και η κατεργασμένη ξυλεία.
Ποια ξυλεία ονομάζουμε πριστή;	Την ξυλεία που  έχει προκύψει από το πριόνισμα του κορμού του δέντρου στο πριστήριο.
Τι καθορίζει το όνομα του ξύλου που βρίσκουμε σε ξυλεμπορικά καταστήματα;	Οι διαστάσεις που λαμβάνει το ξύλο μετά την κατεργασία του στο πριστήριο είναι και αυτές που καθορίζουν και το όνομα με το οποίο το βρίσκουμε στο εμπόριο(δοκάρι, καδρόνι, μαδέρι, σανίδα, σκουρέτο).
Ποια είναι τα τρία βασικά ονόματα του ξύλου;	Κάθε ξύλο έχει και το δικό του βοτανικό όνομα, είναι δηλαδή η επιστημονική ονομασία του ξύλου έτσι όπως έχει καθοριστεί από την επιστήμη και μας παραπέμπει στην οικογένεια και το είδος του δέντρου. Υπάρχει επίσης η κοινή ονομασία του ξύλου που χρησιμοποιείται συχνά από όλους μας, για παράδειγμα λέμε  πως αυτό το ξύλο είναι πεύκο(κοινή ονομασία),τέλος υπάρχει και η εμπορική ονομασία που συνηθίζεται στον εμπορικό κόσμο του ξύλου και που κάποιες φορές μπορεί να είναι ταυτόσημη με την κοινή ονομασία του ξύλου.
Μπορείτε να αναφέρετε τις κυριότερες ονομασίες ξυλείας που καθορίζονται από την διατομή της;	·         Πέταυρα- έχουν πάχος 3 με 9mm και πλάτος μεγαλύτερο των 5cm. ·         Σκουρέτα- έχουν πάχος 10 με 15mm και πλάτος μεγαλύτερο των 10cm. ·         Σανίδες- έχουν πάχος μεγαλύτερο των 24mm και πλάτος πάνω από 10cm, το πάχος των σανίδων μπορεί να φτάσει και τα 38mm. ·         Καδρόνια- συναντούμε διατομές που κυμαίνονται από 40χ40mm έως 100χ100mm. ·         Δοκοί-με τετραγωνική ή ορθογωνική διατομή 12χ12cm ή 15χ15cm  ή 20χ26cm. ·         Μαδέρια- με πάχος 45-65mm και πλάτος 10-12cm. ·         Πήχεις- διάφορες διατομές 24χ24mm, 27χ27mm, 24χ33mm.
Ποιο μέρος του κορμού κατά την τομή του δίνει την καλύτερη ποιότητα πριστοτεμαχίων;	Το μέρος του εγκάρδιου ξύλου(καρδιόξυλο).
Πως κόβεται το ξύλο ως προς τον άξονα του κορμού;	Ως επί το πλείστον παράλληλα.
Πως λέγονται τα νερά του ξύλου που έχουν ομοιόμορφη πυκνότητα;	Ισόβενα.
Και εκείνα με ανομοιόμορφη πυκνότητα;	Επίκουρα ή πίκουρα.
Τι πυκνότητα νερών να προτιμάμε στην οργανοποιία;	Ισόβενα νερά, κυρίως στο καπάκι του οργάνου.
Πόσες φορές μεγαλύτερη είναι η αντοχή του ξύλου παράλληλα με τα νερά του (ίνες) από ότι κάθετα;	Τουλάχιστον 10 φορές.
Που βρίσκουμε το καλύτερο ξύλο σε σχέση με το ύψος του δέντρου;	Όσο πιο κοντά γίνεται προς το έδαφος(χαμηλά τμήματα κορμού).
Πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη τα κινησιακά φαινόμενα του ξύλου;	Πάντα.
Ποιο είναι το ποσοστό υγρασίας που πρέπει να έχει η ξυλεία για την κατασκευή μουσικών οργάνων;	Ένα εύρος μεταξύ 5%-11%,το οποίο και μπορούμε εύκολα να διαπιστώσουμε με ένα ηλεκτρονικό υγρασιόμετρο ξύλου.
Ποιόν παράγοντα πρέπει να λάβουμε υπόψη για την ξυλεία πριν κάνουμε χρήση της στο εργαστήριο;	Η ξυλεία πρέπει να εγκλιματιστεί στο περιβάλλον του εργαστηρίου αρκετές εβδομάδες πριν ξεκινήσουμε τις κατασκευές μας και αυτό για να αποφύγουμε «ακραία» κινησιακά φαινόμενα.

Καλή εβδομάδα και καλό μήνα.